वर्ग 7 साठी GK प्रश्न उत्तरांसह – सामान्य ज्ञान प्रश्न

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:डीएनए ही अनुवांशिक सामग्री आहे जी प्रत्येक जिवंत पेशीच्या केंद्रकात आढळते. हे पालकांकडून संततीपर्यंत आनुवंशिक माहिती घेऊन जाते. त्याची दुहेरी हेलिक्स रचना 1953 मध्ये जेम्स वॉटसन आणि फ्रान्सिस क्रिक यांनी शोधून काढली. डीएनए चार पायापासून बनलेला आहे - ॲडेनाइन, थायमिन, ग्वानीन आणि सायटोसिन.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:माइटोकॉन्ड्रिया हे वनस्पती आणि प्राण्यांच्या पेशींमध्ये आढळणारे ऑर्गेनेल्स आहेत जे सेल्युलर श्वसनाद्वारे एटीपी (एडेनोसिन ट्रायफॉस्फेट) स्वरूपात ऊर्जा निर्माण करतात. त्यांचे स्वतःचे डीएनए आहे आणि ते प्राचीन जीवाणूंपासून उद्भवले आहेत असे मानले जाते. ज्या पेशींना जास्त ऊर्जेची गरज असते जसे की स्नायू पेशींमध्ये जास्त मायटोकॉन्ड्रिया असते.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:प्रकाशसंश्लेषण ही प्रक्रिया आहे ज्यामध्ये हिरवी झाडे सूर्यप्रकाश, मातीतील पाणी आणि हवेतील कार्बन डायऑक्साइड ग्लुकोज आणि ऑक्सिजन तयार करण्यासाठी वापरतात. पानांमधील हिरवे रंगद्रव्य क्लोरोफिल सूर्यप्रकाश शोषून घेते. समीकरण आहे: कार्बन डायऑक्साइड + पाणी + सूर्यप्रकाश → ग्लुकोज + ऑक्सिजन. ही प्रक्रिया पृथ्वीवरील सर्व जीवनाचा आधार आहे.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:पाणी हायड्रोजनचे दोन अणू आणि ऑक्सिजनचे एक अणू बनलेले आहे. सर्व सजीवांसाठी हा सर्वात आवश्यक पदार्थ आहे. पाण्याने पृथ्वीच्या पृष्ठभागाचा सुमारे 71% भाग व्यापला आहे परंतु केवळ 3% गोडे पाणी आहे आणि 1% पेक्षा कमी पिण्याचे पाणी म्हणून उपलब्ध आहे. पाणी तीन अवस्थांमध्ये अस्तित्वात आहे - घन (बर्फ), द्रव (पाणी) आणि वायू (वाफ).

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:पृथ्वीला निळा ग्रह म्हणतात कारण तिची ७१% पृष्ठभाग पाण्याने व्यापलेली आहे जी अंतराळातून निळे दिसते. पृथ्वी हा सूर्यापासूनचा तिसरा ग्रह आहे आणि जीवनाला आधार देणारा एकमेव ग्रह आहे. पृथ्वीचा एक नैसर्गिक उपग्रह आहे - चंद्र. पृथ्वीचे वातावरण 78% नायट्रोजन, 21% ऑक्सिजन आणि इतर वायूंनी बनलेले आहे.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:व्हॅक्यूममध्ये प्रकाश अंदाजे 2,99,792 किमी प्रति सेकंद वेगाने प्रवास करतो जो 3 लाख किमी प्रति सेकंद इतका गोलाकार आहे. विश्वातील कोणतीही गोष्ट प्रकाशापेक्षा वेगाने जात नाही. एक प्रकाश वर्ष म्हणजे प्रकाश एका वर्षात अंतर पार करतो — अंदाजे ९.४६ ट्रिलियन किमी. सूर्यप्रकाश पृथ्वीवर पोहोचण्यास सुमारे 8 मिनिटे लागतात.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:लाल रक्तपेशी (RBCs) मध्ये हिमोग्लोबिन नावाचे प्रथिन असते जे फुफ्फुसातील ऑक्सिजनशी बांधले जाते आणि ते सर्व उती आणि अवयवांमध्ये वाहून नेले जाते. ते श्वासोच्छवासासाठी कार्बन डाय ऑक्साईड परत फुफ्फुसांमध्ये देखील घेऊन जातात. सामान्य RBC संख्या 4.5 ते 5.5 दशलक्ष प्रति मायक्रोलिटर आहे. लोहाची कमतरता RBC चे उत्पादन कमी करते ज्यामुळे ॲनिमिया होतो.

उत्तर: D

स्पष्टीकरण:अँपिअर (A) हे फ्रेंच भौतिकशास्त्रज्ञ आंद्रे-मेरी ॲम्पेरे यांच्या नावावर असलेले विद्युत प्रवाहाचे SI एकक आहे. विद्युत प्रवाह म्हणजे कंडक्टरद्वारे विद्युत शुल्काचा प्रवाह. इतर विद्युत युनिट्समध्ये व्होल्ट (व्होल्टेजचे एकक), ओहम (प्रतिकाराचे एकक) आणि वॅट (शक्तीचे एकक) यांचा समावेश होतो. भारतात घरोघरी वीज 220 व्होल्टने चालते.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:झाडे वातावरणातील कार्बन डायऑक्साइड शोषून घेतात ज्याला पानांच्या खालच्या बाजूस स्टोमाटा म्हणतात. प्रकाशसंश्लेषणादरम्यान CO2 हे ग्लुकोज तयार करण्यासाठी सूर्यप्रकाशाचा वापर करून पाण्यासोबत एकत्र केले जाते. सर्व सजीवांसाठी वातावरणातील ऑक्सिजन पातळी राखण्यासाठी वनस्पती आवश्यक बनवणारे उपउत्पादन म्हणून ऑक्सिजन सोडला जातो.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:एका नवजात बाळाला सुमारे 270-300 हाडे असतात परंतु मूल वाढत असताना अनेक हाडे एकत्र होतात. प्रौढत्वात मानवी शरीरात 206 हाडे असतात. फेमर (मांडीचे हाड) हे सर्वात लांब आणि मजबूत हाड आहे. सर्वात लहान हाडे कानात असतात - मालेयस, इंकस आणि स्टेप्स. हाडे शरीराला आधार देतात, अवयवांचे संरक्षण करतात आणि हालचालीसाठी स्नायूंसोबत काम करतात.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:टूथ इनॅमल हा मानवी शरीरातील सर्वात कठीण पदार्थ आहे. हे दातांचे बाह्य आवरण आहे आणि ते बहुतेक कॅल्शियम फॉस्फेटचे बनलेले असते. मुलामा चढवणे दातांना किडण्यापासून वाचवते परंतु हाडांच्या विपरीत एकदा खराब झाल्यानंतर स्वतःला दुरुस्त करू शकत नाही. त्यामुळे दातांची स्वच्छता महत्त्वाची आहे. डायमंड हा एकंदरीत सर्वात कठीण नैसर्गिक पदार्थ आहे परंतु मानवी शरीरात मुलामा चढवणे या यादीत अग्रस्थानी आहे.

उत्तर: D

स्पष्टीकरण:जेव्हा त्वचेला सूर्यप्रकाशातील अल्ट्राव्हायोलेट बी (UVB) किरणांच्या संपर्कात येते तेव्हा शरीरात व्हिटॅमिन डी तयार होते. कॅल्शियम शोषणासाठी व्हिटॅमिन डी आवश्यक आहे ज्यामुळे हाडे आणि दात मजबूत होतात. व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेमुळे मुलांमध्ये मुडदूस आणि प्रौढांमध्ये ऑस्टिओपोरोसिस होतो. व्हिटॅमिन डी देखील रोगप्रतिकारक शक्तीला समर्थन देते. सकाळी ७ ते १० दरम्यानचा सूर्यप्रकाश हा व्हिटॅमिन डीचा उत्तम स्रोत आहे.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:सोन्याचे रासायनिक चिन्ह Au हे लॅटिन शब्द Aurum वरून आले आहे ज्याचा अर्थ सोने आहे. सोन्याचा अणुक्रमांक 79 आहे आणि तो गंज किंवा गंजलेला नसलेला उत्कृष्ट धातू आहे. हे अत्यंत निंदनीय, लवचिक आणि विजेचे उत्कृष्ट वाहक आहे. हजारो वर्षांपासून सोन्याचा वापर चलन, दागिने आणि इलेक्ट्रॉनिक्समध्ये केला जात आहे. भारत हा जगातील सोन्याचा सर्वात मोठा ग्राहक आहे.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:नायट्रोजन पृथ्वीच्या वातावरणाचा अंदाजे 78% भाग बनवते, त्यानंतर ऑक्सिजन (21%), आर्गॉन (0.9%) आणि कार्बन डायऑक्साइड (0.04%). इतके मुबलक नायट्रोजन असूनही ते बहुतेक जड असते आणि बहुतेक सजीवांद्वारे ते थेट वापरले जाऊ शकत नाही. नायट्रोजन-फिक्सिंग बॅक्टेरिया नावाचे काही जीवाणू वातावरणातील नायट्रोजनला वनस्पतींसाठी वापरण्यायोग्य स्वरूपात रूपांतरित करतात. याला नायट्रोजन चक्र म्हणतात.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:यकृत पित्त तयार करते - एक पाचक द्रव पित्ताशयामध्ये साठवला जातो आणि चरबी पचण्यास मदत करण्यासाठी लहान आतड्यात सोडला जातो. यकृत हा शरीराचा सर्वात मोठा अंतर्गत अवयव आहे ज्याचे वजन सुमारे 1.5 किलो आहे. हे रक्ताचे डिटॉक्सिफिकेशन, प्रथिनांचे संश्लेषण, पोषक तत्वांचे चयापचय आणि रक्त गोठणे घटकांचे उत्पादन यासह 500 हून अधिक कार्ये करते.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर यांनी भारतीय राज्यघटनेच्या मसुदा समितीचे अध्यक्षपद भूषवले आणि त्यांना भारतीय राज्यघटनेचे जनक म्हटले जाते. ते एक न्यायशास्त्रज्ञ, अर्थशास्त्रज्ञ, राजकारणी आणि दलितांच्या हक्कांसाठी लढणारे समाजसुधारक होते. ते भारताचे पहिले कायदा मंत्री होते. ज्या संविधानाचा मसुदा तयार करण्यात त्यांनी मदत केली ती 448 कलमे आणि 12 अनुसूची असलेली जगातील सर्वात लांब लिखित संविधान आहे.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:सुमारे 200 वर्षांच्या वसाहतवादी राजवटीनंतर 15 ऑगस्ट 1947 रोजी भारताला ब्रिटिश राजवटीपासून स्वातंत्र्य मिळाले. जवाहरलाल नेहरू भारताचे पहिले पंतप्रधान झाले आणि त्यांनी लाल किल्ल्यावर दिल्लीचा राष्ट्रध्वज फडकावला. शेवटच्या ब्रिटीश व्हाईसरॉय लॉर्ड माउंटबॅटन यांनी ही तारीख निवडली होती. स्वातंत्र्य दिन दरवर्षी 15 ऑगस्ट रोजी राष्ट्रीय सुट्टी म्हणून साजरा केला जातो.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:शहाजहानने 1632 ते 1653 दरम्यान आग्रा येथे ताजमहाल बांधला होता, ज्याची प्रसूतीदरम्यान मृत्यू झालेल्या आपल्या प्रिय पत्नी मुमताज महलच्या स्मरणार्थ. सुमारे 20,000 कामगार आणि कारागीरांनी 20 वर्षांहून अधिक काळ त्यावर काम केले. हे मौल्यवान दगडांनी घातलेले पांढरे संगमरवरी बनलेले आहे आणि मुघल स्थापत्यकलेचे उत्कृष्ट उदाहरण मानले जाते. युनेस्कोने 1983 मध्ये याला जागतिक वारसा स्थळ घोषित केले.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:जवाहरलाल नेहरू यांनी 15 ऑगस्ट 1947 ते 27 मे 1964 रोजी त्यांचा मृत्यू होईपर्यंत भारताचे पहिले पंतप्रधान म्हणून काम केले - 17 वर्षांचा कालावधी. त्यांना पंडित नेहरू आणि चाचा नेहरू म्हणून ओळखले जाते. त्यांनी आधुनिक भारतातील लोकशाही संस्था, परराष्ट्र धोरण (नॉन-अलाइन्ड मूव्हमेंट), औद्योगिक पाया आणि वैज्ञानिक संस्थांना आकार दिला. त्यांचा जन्मदिवस १४ नोव्हेंबर हा बालदिन म्हणून साजरा केला जातो.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:12 मार्च ते 6 एप्रिल 1930 पर्यंत अहमदाबादमधील साबरमती आश्रम ते गुजरातमधील दांडी गावापर्यंत महात्मा गांधींनी दांडी मार्चचे नेतृत्व केले आणि 388 किमीचा प्रवास केला. दांडी गांधी येथे मिठाच्या उत्पादनावरील ब्रिटिशांची मक्तेदारी झुगारून समुद्राच्या पाण्यापासून मीठ तयार करून मीठ कायदा मोडला. सविनय कायदेभंगाच्या या कृतीने लाखो भारतीयांना स्वातंत्र्य चळवळीत सामील होण्याची प्रेरणा दिली.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:पानिपतच्या पहिल्या लढाईत इब्राहिम लोदीचा पराभव करून बाबरने १५२६ मध्ये भारतात मुघल साम्राज्याची स्थापना केली. बाबर हा तैमूर (तामरलेन) आणि चंगेज खानचा वंशज होता. त्याने भारतीय युद्धात गनपावडर शस्त्रे आणली. मुघल साम्राज्य 1857 पर्यंत टिकले. महान मुघल शासकांमध्ये हुमायून, अकबर (बाबरचा नातू), जहांगीर, शाहजहान आणि औरंगजेब यांचा समावेश होतो.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:नेताजी म्हणून प्रसिद्ध असलेले सुभाषचंद्र बोस यांनी जय हिंद म्हणजे भारताचा विजय असा नारा दिला. भारतीय स्वातंत्र्यासाठी ब्रिटिशांशी लढण्यासाठी त्यांनी इंडियन नॅशनल आर्मी (INA किंवा आझाद हिंद फौज) ची स्थापना केली. मला रक्त द्या, मी तुम्हाला स्वातंत्र्य देईन, असे त्यांनी प्रसिद्ध म्हटले होते. नेताजी हे भारतातील महान स्वातंत्र्यसैनिकांपैकी एक आहेत आणि त्यांचा जन्मदिवस २३ जानेवारी हा पराक्रम दिवस म्हणून साजरा केला जातो.

उत्तर: A

स्पष्टीकरण:इंडियन नॅशनल काँग्रेस (INC) ची स्थापना 28 डिसेंबर 1885 रोजी बॉम्बे (आताची मुंबई) येथे ॲलन ऑक्टाव्हियन ह्यूम, दादाभाई नौरोजी आणि दिनशॉ वाचा यांनी केली. भारताच्या स्वातंत्र्य चळवळीचे नेतृत्व करणारी ही प्रमुख राजकीय संघटना बनली. महात्मा गांधी, जवाहरलाल नेहरू, बाळ गंगाधर टिळक आणि गोपाळ कृष्ण गोखले यांचा समावेश असलेल्या INC नेत्यांचा समावेश आहे.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:13 एप्रिल 1919 रोजी ब्रिटिश जनरल रेजिनाल्ड डायर यांनी पंजाबमधील अमृतसर येथील जालियनवाला बाग येथे शांततापूर्ण सार्वजनिक मेळाव्यावर इशारा न देता गोळीबार करण्याचे आदेश दिले. शेकडो निशस्त्र पुरुष, स्त्रिया आणि मुले मारली गेली आणि हजारो जखमी झाले. या हत्याकांडाने राष्ट्र चिडले आणि स्वातंत्र्य चळवळीला बळ मिळाले. विरोध म्हणून रवींद्रनाथ टागोरांनी त्यांचा नाईटहुड परत केला.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:अकबर हा बाबरचा नातू आणि हुमायूनचा मुलगा होता. लष्करी विजय, प्रशासकीय सुधारणा आणि धार्मिक सहिष्णुतेसाठी तो सर्वात मोठा मुघल शासक मानला जातो. त्यांनी दीन-ए-इलाही ही धर्मांमध्ये सुसंवाद वाढवणारी आध्यात्मिक चळवळ सुरू केली. त्याने गैर-मुस्लिमांवरील जिझिया कर रद्द केला आणि त्याच्या सैन्यात हिंदू राजपूत सेनापती होते. त्याच्या दरबारात बिरबल आणि तानसेन यांच्यासह नवरत्न (नऊ रत्न) होते.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:जन गण मन हे नोबेल पारितोषिक विजेते रवींद्रनाथ टागोर यांनी 1911 मध्ये बंगाली भाषेत लिहिले होते. प्रजासत्ताक दिनाच्या दोन दिवस आधी 24 जानेवारी 1950 रोजी संविधान सभेने ते भारताचे राष्ट्रगीत म्हणून स्वीकारले. पूर्ण आवृत्तीमध्ये पाच श्लोक आहेत परंतु केवळ पहिला श्लोक राष्ट्रगीत म्हणून गायला जातो. त्याचा कालावधी अंदाजे 52 सेकंद आहे. टागोरांनी बांगलादेशचे राष्ट्रगीत अमर सोनार बांगला देखील लिहिले.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:बहादूर शाह जफर दुसरा हा शेवटचा मुघल सम्राट होता. तो कवी होता आणि त्याला जफर (म्हणजे विजय) म्हणूनही ओळखले जात असे. ब्रिटिशांविरुद्ध १८५७ च्या उठावाचे (भारतीय स्वातंत्र्याचे पहिले युद्ध) ते प्रतीकात्मक नेते बनले. उठाव अयशस्वी झाल्यानंतर इंग्रजांनी त्याला रंगून (आताचे यंगून, म्यानमार) येथे हद्दपार केले जेथे 1862 मध्ये त्याचा मृत्यू झाला. त्याच्यासह मुघल साम्राज्याचा प्रभावीपणे अंत झाला.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:महात्मा गांधींनी 8 ऑगस्ट 1942 रोजी मुंबईतील गोवालिया टँक मैदानावर करा किंवा मरो या घोषणेने भारत छोडो आंदोलन सुरू केले. ब्रिटीश राजवटीविरुद्ध हे भारताचे सर्वात शक्तिशाली जनआंदोलन होते. इंग्रजांनी गांधी आणि सर्व काँग्रेस नेत्यांना ताबडतोब अटक केली. प्रचंड दडपशाही असूनही देशभरातील भारतीयांनी संप, निषेध आणि सविनय कायदेभंगाच्या कृत्यांमध्ये भाग घेतला.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:झाशीची राणी लक्ष्मीबाई 1857 च्या ब्रिटिश राजवटीविरुद्धच्या उठावाच्या महान नायकांपैकी एक होत्या. तिने झाशी इंग्रजांच्या स्वाधीन करण्यास नकार दिला आणि धैर्याने लढले. धैर्य आणि देशभक्तीचे प्रतीक म्हणून तिचे स्मरण केले जाते. ती 1858 मध्ये ग्वाल्हेरच्या लढाईत 29 वर्षांच्या तरुण वयात मरण पावली. मी माझी झाशी आत्मसमर्पण करणार नाही हे तिचे प्रसिद्ध वाक्य होते.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:ख्रिस्तोफर कोलंबस, स्पॅनिश ध्वजाखाली प्रवास करत इटालियन संशोधक, 12 ऑक्टोबर 1492 रोजी बहामासमध्ये उतरून अमेरिकेत पोहोचला. त्याने 1492 ते 1504 या कालावधीत अमेरिकेला चार प्रवास केला. कोलंबसने मूळ लोकांना भारतीय म्हटले की आपण भारतात पोहोचलो आहोत. या महाद्वीपाचे नाव नंतर अमेरिगो व्हेस्पुची या अन्य संशोधकाच्या नावावरून अमेरिका ठेवण्यात आले. हजारो वर्षांपासून आदिवासी लोक तेथे राहत होते.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:पॅसिफिक महासागर हा सर्वात मोठा आणि खोल महासागर आहे जो सुमारे 165 दशलक्ष चौरस किलोमीटर व्यापलेला आहे - पृथ्वीच्या सर्व भूभागाच्या एकत्रित क्षेत्रापेक्षा जास्त. त्यात जगातील निम्म्याहून अधिक समुद्रातील पाणी आहे. पॅसिफिकमधील मारियाना खंदक हा पृथ्वीवरील सर्वात खोल बिंदू सुमारे 11,000 मीटर आहे. प्रशांत महासागर पश्चिमेला आशिया आणि ऑस्ट्रेलिया आणि पूर्वेला उत्तर आणि दक्षिण अमेरिकेला लागून आहे.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:गंगा ही भारतातील सर्वात लांब नदी आहे जी उत्तराखंडमधील गंगोत्री हिमनदीपासून बंगालच्या उपसागरापर्यंत 2,525 किमी वाहते. ही भारतातील सर्वात पवित्र नदी देखील आहे ज्याची माता गंगा म्हणून पूजा केली जाते. गंगा खोऱ्यात भारतातील सुमारे ४०% लोकसंख्या आहे. गंगेवरील प्रमुख शहरांमध्ये हरिद्वार, वाराणसी, प्रयागराज आणि पाटणा यांचा समावेश होतो. यमुना, घाघरा, गंडक आणि सोन या प्रमुख उपनद्या आहेत.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:माउंट एव्हरेस्ट हे हिमालयातील नेपाळ-तिबेट सीमेवर समुद्रसपाटीपासून ८,८४९ मीटर (२९,०३२ फूट) उंचीवर असलेले जगातील सर्वात उंच पर्वत आहे. 29 मे 1953 रोजी एडमंड हिलरी (न्यूझीलंड) आणि तेनझिंग नोर्गे शेर्पा (नेपाळ/भारत) यांनी प्रथम चढाई केली होती. पर्वताला नेपाळीमध्ये सागरमाथा आणि तिबेटीमध्ये चोमोलुंगमा म्हणतात. 1953 पासून हजारो गिर्यारोहकांनी एव्हरेस्ट शिखर सर केले आहे.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:कॅनबेरा ही ऑस्ट्रेलियाची राजधानी आहे जी विशेषतः सिडनी आणि मेलबर्न या दोघांनाही राजधानी बनवण्याची इच्छा झाल्यानंतर राजधानी म्हणून बांधली गेली आहे. एक तडजोड झाली आणि कॅनबेरा हे त्यांच्या दरम्यान नियोजित शहर म्हणून निवडले गेले. बऱ्याच लोकांना चुकून वाटते की सिडनी ही ऑस्ट्रेलियाची राजधानी आहे कारण ते सर्वात मोठे आणि प्रसिद्ध शहर आहे. ऑस्ट्रेलिया हा भारत आणि पॅसिफिक महासागरांनी वेढलेला एक देश आणि खंड दोन्ही आहे.

उत्तर: D

स्पष्टीकरण:गुजरातमध्ये कच्छचे आखात आणि खंभातच्या आखातासह अंदाजे 1,600 किमीची भारतातील सर्वात लांब राज्य किनारपट्टी आहे. भारताची एकूण किनारपट्टी सुमारे 7,516 किमी आहे. गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ, तामिळनाडू, आंध्र प्रदेश, ओडिशा आणि पश्चिम बंगाल ही किनारपट्टी असलेली राज्ये आहेत. अंदमान आणि निकोबार आणि लक्षद्वीप यांसारख्या बेट प्रदेशांनाही महत्त्वाची किनारपट्टी आहे.

उत्तर: A

स्पष्टीकरण:कर्करोगाचे उष्ण कटिबंध हे अंदाजे 23.5° उत्तरेकडील अक्षांशाचे काल्पनिक वर्तुळ आहे. हे सर्वात उत्तरेकडील बिंदू चिन्हांकित करते जेथे उन्हाळ्याच्या संक्रांती (जून 21) दरम्यान सूर्य थेट डोक्यावर दिसतो. कर्करोगाचे उष्णकटिबंध 8 भारतीय राज्यांमधून जाते - गुजरात, राजस्थान, मध्य प्रदेश, छत्तीसगड, झारखंड, पश्चिम बंगाल, त्रिपुरा आणि मिझोराम. ते चीन, बांगलादेश, म्यानमार, सौदी अरेबिया, इजिप्त आणि मेक्सिकोमधूनही जाते.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:व्हॅटिकन सिटी हे क्षेत्रफळ (०.४४ चौ. किमी) आणि लोकसंख्या (सुमारे ८००) या दोन्हींनुसार जगातील सर्वात लहान देश आहे. हे रोम, इटलीमध्ये स्थित आहे आणि रोमन कॅथोलिक चर्चचे मुख्यालय आणि पोपचे निवासस्थान आहे. व्हॅटिकन सिटीचे स्वतःचे सरकार, चलन (युरो), टपाल सेवा, वर्तमानपत्र, रेडिओ स्टेशन आणि दूरदर्शन आहे. संयुक्त राष्ट्राने स्वतंत्र राज्य म्हणून मान्यता दिली आहे.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:सहारा वाळवंट हे जगातील सर्वात मोठे उष्ण वाळवंट आहे जे 11 देशांमध्ये पसरलेले उत्तर आफ्रिकेतील सुमारे 9.2 दशलक्ष चौरस किलोमीटर व्यापलेले आहे. हे संपूर्ण यूएसए देशापेक्षा मोठे आहे. सहारा 58°C पर्यंत पोहोचणाऱ्या अत्यंत उष्णतेसाठी आणि एर्ग्स नावाच्या विशाल वाळूच्या ढिगाऱ्यांसाठी ओळखले जाते. तथापि, सहारापैकी फक्त 25% वाळू आहे - उर्वरित खडकाळ पठार आणि खडी आहे. नाईल नदी आणि ऍटलस पर्वत हे सहाराच्या सीमेवरील भाग आहेत.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:राजस्थान हे 3,42,239 चौरस किलोमीटर क्षेत्रफळ असलेले भारतातील सर्वात मोठे राज्य आहे. हे थार वाळवंट, भव्य किल्ले आणि राजवाडे आणि समृद्ध सांस्कृतिक वारसा यांचे घर आहे. प्रमुख शहरांमध्ये जयपूर (राजधानी गुलाबी शहर म्हणून ओळखली जाते), जोधपूर (ब्लू सिटी), उदयपूर (तलावांचे शहर) आणि अजमेर यांचा समावेश होतो. राजस्थानची सीमा पश्चिमेला पाकिस्तानला लागून आहे आणि ते सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाचे आहे.

उत्तर: D

स्पष्टीकरण:ऍमेझॉन नदी ही पाण्याच्या प्रमाणानुसार जगातील सर्वात मोठी नदी आहे आणि दक्षिण अमेरिकेतून सुमारे 6,400 किमी वाहते, मुख्यतः ब्राझीलमधून पेरू आणि कोलंबियामधील काही भागांसह. जगातील महासागरांमध्ये वाहणाऱ्या सर्व गोड्या पाण्यापैकी 20% ऍमेझॉन वाहून नेतात. नदीच्या सभोवतालचे ऍमेझॉन रेनफॉरेस्ट हे जगातील सर्वात मोठे उष्णकटिबंधीय रेनफॉरेस्ट आहे जे 5.5 दशलक्ष वर्ग किमी व्यापलेले आहे आणि बहुतेक वेळा त्याला पृथ्वीचे फुफ्फुस म्हणतात.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:टोकियो ही जपानची राजधानी आणि सर्वात मोठे शहर आहे ज्याची लोकसंख्या सुमारे 14 दशलक्ष आणि मोठ्या महानगर क्षेत्रात 38 दशलक्ष आहे आणि ते जगातील सर्वाधिक लोकसंख्या असलेल्या शहरांपैकी एक आहे. जपान हे पूर्व आशियातील एक बेट राष्ट्र आहे जे तंत्रज्ञान, संस्कृती, ॲनिमे, चेरी ब्लॉसम आणि माउंट फुजीसाठी ओळखले जाते. जपानला उगवत्या सूर्याची भूमी म्हटले जाते आणि त्याचा ध्वज पांढऱ्या पार्श्वभूमीवर लाल वर्तुळ (सूर्य) दाखवतो.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:कोसी नदीला बिहारचे दुःख म्हटले जाते कारण ती वारंवार आपला मार्ग बदलून राज्यात विनाशकारी पूर आणते. गेल्या 250 वर्षांत कोसीने आपला मार्ग सुमारे 120 किमी पश्चिमेकडे वळवला आहे. हे हिमालयातील नेपाळमध्ये उगम पावते आणि बिहारमध्ये गंगेला मिळते. कोसीच्या पुरामुळे हजारो गावे उद्ध्वस्त झाली आणि लाखो लोक ऐतिहासिकदृष्ट्या विस्थापित झाले.

उत्तर: D

स्पष्टीकरण:चिलिका सरोवर हे भारतातील सर्वात मोठे किनारपट्टीवरील सरोवर आणि ओडिशामध्ये स्थित खाऱ्या पाण्याचे सरोवर आहे. हे सुमारे 1,165 चौरस किमी व्यापते. चिलीका ही आंतरराष्ट्रीय महत्त्वाची रामसर पाणथळ जागा आहे आणि प्रत्येक हिवाळ्यात फ्लेमिंगो, पेलिकन आणि बगळे यासह लाखो स्थलांतरित पक्षी येतात. इरावडी डॉल्फिनचेही हे घर आहे. चिलीका आजूबाजूच्या गावांमध्ये राहणाऱ्या सुमारे 200,000 मच्छीमारांच्या रोजीरोटीला आधार देते.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:दख्खनचे पठार हे भारतातील सर्वात मोठे पठार आहे ज्यात विंध्य पर्वताच्या दक्षिणेकडील बहुतेक द्वीपकल्पीय भारताचा भाग व्यापलेला आहे आणि अनेक राज्यांमध्ये सुमारे 5 लाख चौरस किलोमीटर पसरलेला आहे. हे पश्चिम घाट आणि पूर्व घाट यांनी वेढलेले त्रिकोणी पठार आहे. दख्खनचे पठार कोळसा, लोहखनिज आणि हिरे यांसह खनिजांनी समृद्ध आहे. डेक्कन हे नाव संस्कृत दक्षिणेवरून आले आहे ज्याचा अर्थ दक्षिण आहे.

उत्तर: D

स्पष्टीकरण:नाईलची लांबी अंदाजे 6,650 किमी आहे आणि ती जगातील सर्वात लांब नदी आहे. ते भूमध्य समुद्रात रिकामे होण्यापूर्वी युगांडा, सुदान आणि इजिप्तमधून जात ईशान्य आफ्रिकेतून उत्तरेकडे वाहते. नाईल नदी 5,000 वर्षांहून अधिक काळ इजिप्शियन सभ्यतेची जीवनरेखा आहे, ज्यामुळे अन्यथा वाळवंटात शेती करता येते. दक्षिण अमेरिकेतील ऍमेझॉन नदी काही मोजमापांनी लांब आहे आणि तिच्या पाण्याचे प्रमाण खूप जास्त आहे.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:भारतीय राज्यघटना हा देशाचा सर्वोच्च कायदा आहे. हे 26 नोव्हेंबर 1949 रोजी स्वीकारले गेले आणि 26 जानेवारी 1950 रोजी (प्रजासत्ताक दिन) लागू झाले. हे भारताला सार्वभौम, समाजवादी, धर्मनिरपेक्ष आणि लोकशाही प्रजासत्ताक म्हणून स्थापित करते. मूळतः 395 अनुच्छेद आणि 8 अनुसूची असलेले हे जगातील सर्वात लांब लिखित संविधान आहे ज्याचा आता सुधारणांद्वारे 448 अनुच्छेद आणि 12 अनुसूचित करण्यात आला आहे.

उत्तर: A

स्पष्टीकरण:भारतीय राज्यघटनेच्या भाग III द्वारे हमी दिलेले सहा मूलभूत अधिकार आहेत: समानतेचा अधिकार (अनुच्छेद 14-18), स्वातंत्र्याचा अधिकार (अनुच्छेद 19-22), शोषणाविरुद्धचा अधिकार (अनुच्छेद 23-24), धर्म स्वातंत्र्याचा अधिकार (अनुच्छेद 25-28) आणि शिक्षणाचा अधिकार (अनुच्छेद 25-A). 29-30) आणि घटनात्मक उपायांचा अधिकार (अनुच्छेद 32). हे अधिकार न्याय्य आहेत म्हणजे न्यायालये त्यांची अंमलबजावणी करू शकतात.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:लोकसभा हे भारताच्या संसदेचे कनिष्ठ सभागृह असून 543 निर्वाचित सदस्य नागरिकांनी थेट मतदान केले आहेत. 2020 मध्ये ही तरतूद काढून टाकण्यात आली असली तरी 2 नामनिर्देशित अँग्लो-इंडियन सदस्यांसह कमाल संख्या 552 असू शकते. लोकसभेचे सदस्य 5 वर्षांसाठी निवडले जातात. लोकसभेचे अध्यक्ष अध्यक्ष असतात. उत्तर प्रदेश 80 जागांसह सर्वाधिक खासदार पाठवतो.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:द्रौपदी मुर्मू 25 जुलै 2022 रोजी भारताच्या 15व्या राष्ट्रपती झाल्या. त्या पहिल्या आदिवासी महिला आणि भारताच्या राष्ट्रपती बनलेल्या दुसऱ्या महिला आहेत. ती ओडिशातील संताली आदिवासी समाजातील आहे. राष्ट्रपती हा भारताचा घटनात्मक प्रमुख असतो जो संसद आणि राज्य विधानसभेच्या दोन्ही सभागृहांच्या निर्वाचित सदस्यांच्या इलेक्टोरल कॉलेजद्वारे निवडला जातो. राष्ट्रपतींचा कार्यकाळ पाच वर्षांचा असतो.

उत्तर: A

स्पष्टीकरण:पंचायती राज ही 73 वी घटनादुरुस्ती कायदा 1992 अंतर्गत स्थापन केलेली ग्रामीण भागातील स्थानिक स्वराज्य प्रणाली आहे. तिचे तीन स्तर आहेत - ग्रामपंचायत (गाव स्तर), पंचायत समिती (ब्लॉक स्तर) आणि जिल्हा परिषद (जिल्हा स्तर). ग्रामसभा (गावातील सर्व मतदार) हा पाया आहे. २४ एप्रिल हा राष्ट्रीय पंचायती राज दिन म्हणून साजरा केला जातो.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:भारताचे राष्ट्रीय चिन्ह सारनाथ येथील सम्राट अशोकाच्या सिंह राजधानीपासून बनवले गेले आहे. यात बैल, घोडा, हत्ती आणि सिंह यांनी सजवलेल्या अबॅकसवर मागे मागे उभे असलेले चार सिंह (फक्त तीन समोरून दिसतात) दाखवले आहेत. खाली धर्मचक्र (कायद्याचे चाक) आहे. मुंडक उपनिषदातील सत्यमेव जयते (फक्त सत्याचा विजय होतो) हे ब्रीदवाक्य देवनागरी लिपीत खाली कोरलेले आहे.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:भारताच्या सरन्यायाधीशांची नियुक्ती भारताचे राष्ट्रपती सर्वोच्च न्यायालयाच्या महाविद्यालयीन शिफारशीच्या आधारे करतात. नियमानुसार सर्वोच्च न्यायालयातील सर्वात ज्येष्ठ न्यायाधीशाची मुख्य न्यायाधीश म्हणून नियुक्ती केली जाते. सर्वोच्च न्यायालयात सरन्यायाधीशांसह 34 न्यायाधीश आहेत. राज्यघटनेचे कलम १२४ भारतीय सर्वोच्च न्यायालयाच्या स्थापनेशी आणि घटनेशी संबंधित आहे.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:राज्यसभा हे भारताच्या संसदेचे सर्वोच्च सभागृह (राज्यांची परिषद) आहे ज्यामध्ये जास्तीत जास्त 250 सदस्य असतात - 238 राज्य/केंद्रशासित प्रदेशाच्या आमदारांद्वारे निवडले जातात आणि 12 कला, साहित्य, विज्ञान आणि समाजसेवेतील त्यांच्या कौशल्यासाठी राष्ट्रपतींद्वारे नामित केले जातात. राज्यसभेचे सदस्य 6 वर्षांचा कालावधी पूर्ण करतात आणि दर दोन वर्षांनी एक तृतीयांश निवृत्त होतात. भारताचे उपराष्ट्रपती हे राज्यसभेचे पदसिद्ध अध्यक्ष आहेत.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:भारत हा धर्मनिरपेक्ष देश आहे याचा अर्थ सरकार कोणत्याही विशिष्ट धर्माची बाजू घेत नाही आणि प्रत्येक नागरिकाला त्यांच्या धर्माचे पालन करण्याचा, त्याचा प्रचार करण्याचा आणि प्रचार करण्याचा अधिकार आहे. धर्मनिरपेक्ष हा शब्द 1976 मध्ये 42 व्या घटनादुरुस्तीद्वारे प्रस्तावनेमध्ये जोडला गेला. भारतात हिंदू, मुस्लिम, ख्रिश्चन, शीख, बौद्ध, जैन आणि इतर धर्मातील नागरिक आहेत ज्यांना संविधानानुसार समान अधिकार आहेत.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:राज्य धोरणाची निर्देशक तत्त्वे (DPSP) भारतीय राज्यघटनेच्या भाग IV मध्ये आहेत (अनुच्छेद 36-51). सामाजिक-आर्थिक न्याय मिळवण्यासाठी ते केंद्र आणि राज्य सरकारांसाठी मार्गदर्शक तत्त्वे आहेत. मूलभूत अधिकारांच्या विपरीत ते न्याय्य नाहीत (न्यायालये त्यांची थेट अंमलबजावणी करू शकत नाहीत) परंतु ते शासनासाठी मूलभूत आहेत. त्यात काम करण्याचा अधिकार, समान वेतन, मुलांचे मोफत शिक्षण, राहण्याचे वेतन आणि पर्यावरणाचे संरक्षण यांचा समावेश होतो.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:सचिन तेंडुलकरला त्याच्या अतुलनीय फलंदाजी विक्रमांसाठी क्रिकेटचा देव म्हटले जाते. त्याने 100 आंतरराष्ट्रीय शतके केली - 51 कसोटी आणि 49 वनडे. कसोटी (15,921) आणि एकदिवसीय (18,426) या दोन्ही क्रिकेटमध्ये सर्वाधिक धावा करण्याचा विक्रम त्याच्या नावावर आहे. तो 1989 ते 2013 पर्यंत 24 वर्षे खेळला. 2014 मध्ये भारताचा सर्वोच्च नागरी सन्मान मिळविणारा पहिला खेळाडू म्हणून त्याने भारतरत्न जिंकला.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:ड्युरंड कप ही आशियातील सर्वात जुनी फुटबॉल स्पर्धा आहे जी 1888 मध्ये सर मॉर्टिमर ड्युरंड यांनी ब्रिटिश भारतातील शिमला येथे स्थापन केली होती. FA कप (1871) आणि स्कॉटिश कप (1874) नंतर ही जगातील सर्वात जुनी फुटबॉल स्पर्धा आहे. ही स्पर्धा मुळात ब्रिटीश लष्करी संघांसाठी होती आणि नंतर त्यात भारतीय क्लबचा समावेश होता. ही आता भारतातील सर्वात प्रतिष्ठित क्लब फुटबॉल स्पर्धांपैकी एक आहे.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:बीजिंग ऑलिम्पिक 2008 मध्ये अभिनव बिंद्राने 10 मीटर एअर रायफल शूटिंगमध्ये भारताचे पहिले वैयक्तिक ऑलिम्पिक सुवर्णपदक जिंकले. त्याने अंतिम फेरीत 700.5 गुण मिळवले. बिंद्रापूर्वी भारताने ऑलिम्पिकमध्ये फील्ड हॉकीमध्ये फक्त सांघिक सुवर्णपदक जिंकले होते. बिंद्राने जर्मनीमध्ये मोठ्या प्रमाणावर प्रशिक्षण घेतले आणि चंदीगडमधील त्याच्या घरी वैयक्तिक शूटिंग रेंज तयार केली. त्यांच्या प्रवासाबद्दल त्यांनी ए शॉट ॲट हिस्ट्री नावाचे पुस्तक लिहिले.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:फील्ड हॉकी हा भारताचा राष्ट्रीय खेळ आहे. भारताने हॉकीमध्ये सर्वाधिक ऑलिम्पिक सुवर्णपदके जिंकली आहेत - 1928 ते 1980 दरम्यान 8 सुवर्णपदके हे ऑलिम्पिक इतिहासातील सर्वात यशस्वी हॉकी राष्ट्र बनले आहेत. प्रदीर्घ अंतरानंतर भारताने टोकियो 2020 ऑलिम्पिकमध्ये कांस्यपदक जिंकून 41 वर्षांचा ऑलिम्पिक पदकांचा दुष्काळ संपवला. हॉकी इंडिया लीगमुळे देशभरात हॉकीबद्दलची आवड निर्माण झाली आहे.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:नीरज चोप्रा हा हरियाणातील भारताचा ख्यातनाम भालाफेकपटू आहे ज्याने टोकियो 2020 ऑलिम्पिकमध्ये 87.58 मीटर फेक करून सुवर्ण जिंकले - ॲथलेटिक्समधील भारताचे पहिले ऑलिम्पिक सुवर्णपदक. त्याने पॅरिस 2024 ऑलिम्पिकमध्ये रौप्य आणि 2023 जागतिक ॲथलेटिक्स चॅम्पियनशिपमध्ये सुवर्णपदक जिंकले आणि तो पहिला भारतीय जागतिक ॲथलेटिक्स चॅम्पियन बनला. त्यांना खेलरत्न आणि पद्मश्रीने सन्मानित करण्यात आले.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:क्रिकेट संघात 11 खेळाडू असतात. कसोटी क्रिकेटमध्ये प्रत्येक संघ प्रत्येकी दोन डाव खेळतो आणि 10 विकेट पडेपर्यंत संघ फलंदाजी करतो. क्रिकेटचा उगम 16 व्या शतकात इंग्लंडमध्ये झाला आणि आता दक्षिण आशिया, ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड, वेस्ट इंडीज आणि दक्षिण आफ्रिका या देशांमध्ये सर्वाधिक लोकप्रिय आहे. ICC (आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद) जागतिक क्रिकेटचे नियमन करते. भारताचे बीसीसीआय हे जगातील सर्वात श्रीमंत क्रिकेट बोर्ड आहे.

उत्तर: D

स्पष्टीकरण:ब्राझीलने 1958, 1962, 1970, 1994 आणि 2002 मध्ये विक्रमी 5 वेळा फिफा विश्वचषक जिंकला आहे. 1930 च्या पहिल्यापासून प्रत्येक फिफा विश्वचषक स्पर्धेत सहभागी झालेला ब्राझील हा एकमेव देश आहे. जर्मनी आणि इटलीने प्रत्येकी 4 वेळा जिंकले आहे. अर्जेंटिनाने 2022 च्या कतार विश्वचषकात लिओनेल मेस्सीच्या नेतृत्वाखाली तिसरे विजेतेपद पटकावले. ब्राझीलच्या सुवर्णकाळात पेले, रोनाल्डो आणि रोनाल्डिन्हो सारखे दिग्गज होते.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:मेजर ध्यानचंद खेलरत्न हा चार वर्षांच्या कालावधीत क्रीडा क्षेत्रातील नेत्रदीपक आणि उत्कृष्ट कामगिरीसाठी दिला जाणारा भारतातील सर्वोच्च क्रीडा सन्मान आहे. त्याचे नाव 2021 मध्ये राजीव गांधी खेलरत्न वरून मेजर ध्यानचंद खेल रत्न असे करण्यात आले. प्राप्तकर्त्यांना पदक, प्रमाणपत्र आणि 25 लाखांचे रोख पारितोषिक मिळते. अभिनव बिंद्रा, सायना नेहवाल आणि नीरज चोप्रा हे भूतकाळातील खेळाडू आहेत.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:2028 उन्हाळी ऑलिम्पिक लॉस एंजेलिस, कॅलिफोर्निया, यूएसए येथे 14 जुलै ते 30 जुलै 2028 या कालावधीत होणार आहे. 1932 आणि 1984 नंतर लॉस एंजेलिसमध्ये तिसऱ्यांदा उन्हाळी ऑलिम्पिकचे आयोजन केले जाईल. भारत एलए 2028 मध्ये लक्षणीय सुधारित कामगिरीचे लक्ष्य ठेवत आहे (टॉप्स). बेसबॉल/सॉफ्टबॉल आणि क्रिकेट जोडताना ब्रेकिंग (ब्रेकडान्सिंग) काढून टाकले जाईल.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:साईखोम मीराबाई चानू ही मणिपूरमधील नॉन्गपोक काकचिंग गावातील भारतातील प्रसिद्ध वेटलिफ्टर आहे. तिने टोकियो 2020 ऑलिम्पिकमध्ये 49 किलो गटात रौप्यपदक जिंकले. ती दोन वेळा कॉमनवेल्थ गेम्सची सुवर्णपदक विजेती आहे (गोल्ड कोस्ट 2018 आणि बर्मिंगहॅम 2022). तिने टोकियो 2020 मध्ये भारताचे पहिले पदक जिंकून लाखो भारतीयांना प्रेरणा दिली. तिला ग्लासगो येथे CWG 2026 साठी भारताची ध्वजवाहक म्हणून नाव देण्यात आले.

उत्तर: A

स्पष्टीकरण:CPU हा संगणकाचा मेंदू आहे जो सर्व प्रोग्राम सूचनांची अंमलबजावणी करतो. हे अंकगणित गणना, तार्किक ऑपरेशन्स आणि डेटा इनपुट आणि आउटपुट व्यवस्थापित करते. आधुनिक CPU मध्ये एकाधिक कोर असतात जे त्यांना एकाच वेळी अनेक कार्यांवर प्रक्रिया करण्याची परवानगी देतात. CPU गती GHz (gigahertz) मध्ये मोजली जाते. सामान्य CPU उत्पादकांमध्ये Intel (कोर i मालिका) आणि AMD (Ryzen मालिका) यांचा समावेश होतो. वेगवान CPU मुळे संगणक अधिक वेगाने प्रोग्राम चालवतात.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:चार्ल्स बॅबेज (१७९१-१८७१) हे इंग्रजी गणितज्ञ आणि शोधक होते ज्यांनी १८३० च्या दशकात विश्लेषणात्मक इंजिन नावाचा पहिला यांत्रिक संगणक तयार केला. जरी ते त्याच्या हयातीत पूर्ण झाले नसले तरी त्यात आधुनिक संगणकाचे सर्व मूलभूत घटक होते - इनपुट, मेमरी, प्रोसेसर आणि आउटपुट. ॲडा लव्हलेसने बॅबेजच्या मशीनसाठी पहिला अल्गोरिदम लिहिला आणि पहिला संगणक प्रोग्रामर मानला जातो.

उत्तर: A

स्पष्टीकरण:वर्ल्ड वाइड वेब (WWW) चा शोध ब्रिटिश शास्त्रज्ञ टिम बर्नर्स-ली यांनी 1989 मध्ये CERN येथे लावला होता. ही एक वेब ब्राउझर वापरून इंटरनेटद्वारे प्रवेश केलेली इंटरलिंक केलेली वेब पृष्ठे आणि संसाधनांची एक प्रणाली आहे. इंटरनेट हे संगणकाचे जागतिक नेटवर्क आहे तर WWW ही इंटरनेटवर चालणारी सेवा आहे. बर्नर्स-ली यांनी WWW सर्वांसाठी पेटंटशिवाय विनामूल्य उपलब्ध करून दिले आणि माहिती युगाचा पाया बनवला.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:RAM ही संगणकाची अल्प-मुदतीची मेमरी आहे जी सध्या प्रोसेसरद्वारे वापरला जात असलेला डेटा तात्पुरता संग्रहित करते. हे कायमस्वरूपी संचयन (हार्ड ड्राइव्ह/एसएसडी) पेक्षा खूप वेगवान आहे. जेव्हा तुम्ही एखादा प्रोग्राम उघडता तेव्हा ते जलद प्रवेशासाठी स्टोरेजमधून RAM मध्ये लोड होते. अधिक RAM एकाच वेळी अधिक प्रोग्राम चालविण्यास अनुमती देते. रॅम अस्थिर आहे म्हणजे कायमस्वरूपी स्टोरेजच्या विपरीत संगणक बंद केल्यावर सर्व डेटा नष्ट होतो.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:PDF (पोर्टेबल डॉक्युमेंट फॉरमॅट) Adobe Systems द्वारे 1993 मध्ये विकसित करण्यात आले होते. हे एक फाइल स्वरूप आहे जे दस्तऐवज पाहण्यासाठी कोणते सॉफ्टवेअर, हार्डवेअर किंवा ऑपरेटिंग सिस्टम वापरले जाते याची पर्वा न करता त्याचे मूळ स्वरूपन जतन करते. सरकारी फॉर्म, पुस्तके, अहवाल आणि अभ्यास साहित्य यांसारखी कागदपत्रे शेअर करण्यासाठी PDF चा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. Adobe Acrobat Reader हे PDF फाईल्स उघडण्यासाठी सर्वात सामान्य मोफत सॉफ्टवेअर आहे.

उत्तर: A

स्पष्टीकरण:HTML ही वेब पृष्ठे तयार करण्यासाठी वापरली जाणारी मानक भाषा आहे. हे शीर्षक, परिच्छेद आणि इंटरनेटवरील स्ट्रक्चर सामग्रीची लिंक यासारखे टॅग वापरते. टिम बर्नर्स-ली यांनी 1991 मध्ये वर्ल्ड वाइड वेब सोबत एचटीएमएल तयार केले. तुम्ही भेट देता ती प्रत्येक वेबसाइट एचटीएमएल वापरून तयार केली जाते कारण तिचा पाया सीएसएस (डिझाइनसाठी) आणि जावास्क्रिप्ट (इंटरॅक्टिव्हिटीसाठी) सह एकत्रित केला जातो. HTML5 ही प्रगत वैशिष्ट्यांसह वर्तमान आवृत्ती आहे.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:संगणक व्हायरस हा दुर्भावनायुक्त सॉफ्टवेअर (मालवेअर) असतो जो स्वतःला प्रोग्रामशी संलग्न करतो आणि जेव्हा ते प्रोग्राम चालवले जातात तेव्हा त्याची प्रतिकृती तयार होते. व्हायरस फायली हटवू शकतात, डेटा चोरू शकतात, संगणक धीमा करू शकतात आणि ईमेल, डाउनलोड आणि संक्रमित स्टोरेज डिव्हाइसेसद्वारे इतर संगणकांवर पसरू शकतात. अँटीव्हायरस सॉफ्टवेअर व्हायरस शोधते आणि काढून टाकते. मालवेअरच्या सामान्य प्रकारांमध्ये व्हायरस, वर्म्स, ट्रोजन, रॅन्समवेअर आणि स्पायवेअर यांचा समावेश होतो.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:USB हा एक मानक इंटरफेस आहे जो कीबोर्ड, माईस, प्रिंटर, कॅमेरा, हार्ड ड्राइव्हस् आणि स्मार्टफोन्स यांसारखी उपकरणे संगणकाशी जोडण्यासाठी वापरला जातो. यूएसबी मानक 1996 मध्ये उपकरणे आणि संगणकांमधील कनेक्शन सुलभ करण्यासाठी सादर केले गेले. USB आवृत्त्यांमध्ये USB 2.0, USB 3.0 आणि USB-C समाविष्ट आहे. USB देखील उपकरणे चार्ज करण्यासाठी शक्ती प्रदान करते. USB-C (Type-C) कनेक्टर आता फोन आणि लॅपटॉप चार्ज करण्यासाठी सार्वत्रिक मानक बनत आहे.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:ईमेल (इलेक्ट्रॉनिक मेल) वापरकर्त्यांना जगातील कोठेही कोठेही इंटरनेटवर त्वरित मजकूर संदेश, फाइल्स आणि फोटो पाठविण्यास आणि प्राप्त करण्यास अनुमती देते. 1971 मध्ये रे टॉमलिन्सन यांनी ईमेलचा शोध लावला ज्याने डोमेन नावापासून वापरकर्तानाव वेगळे करण्यासाठी @ चिन्हाची ओळख करून दिली. लोकप्रिय ईमेल सेवांमध्ये Gmail (Google), Outlook (Microsoft) आणि Yahoo मेल यांचा समावेश होतो. एक ईमेल पत्ता स्वरूप username@domainname.com आहे.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:इंटरनेट ही परस्पर जोडलेल्या संगणक नेटवर्कची एक जागतिक प्रणाली आहे जी अब्जावधी लोकांना संप्रेषण आणि माहिती सामायिक करण्यास अनुमती देते. हे 1960 च्या दशकात यूएस डिपार्टमेंट ऑफ डिफेन्सने विकसित केलेल्या ARPANET मधून उद्भवले. आज इंटरनेट संप्रेषण (ईमेल, व्हिडिओ कॉल), मनोरंजन (स्ट्रीमिंग, गेमिंग), शिक्षण (ई-लर्निंग), वाणिज्य (ऑनलाइन शॉपिंग) आणि माहिती प्रवेशास समर्थन देते. भारतामध्ये 900 दशलक्ष इंटरनेट वापरकर्ते आहेत - चीननंतर दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.

उत्तर: A

स्पष्टीकरण:नरेंद्र मोदी हे 26 मे 2014 पासून सेवा करणारे भारताचे 14 वे पंतप्रधान आहेत. ते सलग तीन वेळा जिंकून 2019 आणि 2024 मध्ये पुन्हा निवडून आले. ते भारतीय जनता पक्ष (भाजप) आणि एनडीए युतीचे नेतृत्व करतात. पंतप्रधान होण्यापूर्वी त्यांनी 2001 ते 2014 पर्यंत 13 वर्षे गुजरातचे मुख्यमंत्री म्हणून काम केले. त्यांचा जन्म 17 सप्टेंबर 1950 रोजी गुजरातमधील वडनगर येथे झाला आणि ते ओबीसी कुटुंबातून आले.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:ISRO ची स्थापना 15 ऑगस्ट 1969 रोजी झाली आणि त्याचे मुख्यालय बेंगळुरू, कर्नाटक येथे आहे. हे अंतराळ संशोधन करते, दळणवळणासाठी उपग्रह प्रक्षेपित करते, पृथ्वीचे निरीक्षण करते आणि नेव्हिगेशन करते आणि रॉकेट विकसित करते. चांद्रयान-1 (2008), मार्स ऑर्बिटर मिशन मंगळयान (2014), चांद्रयान-3 चांद्र दक्षिण ध्रुवावर उतरणे (2023) आणि SpaDeX स्पेस डॉकिंग (2025) यांचा समावेश आहे. ISRO चे विद्यमान अध्यक्ष व्ही. नारायणन (2025) आहेत.

उत्तर: A

स्पष्टीकरण:चांद्रयान-3 ही भारताची 14 जुलै 2023 रोजी प्रक्षेपित केलेली तिसरी चंद्र मोहीम होती. ते 23 ऑगस्ट 2023 रोजी चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर यशस्वीपणे मऊ-लँड केले आणि भारत हा पराक्रम साध्य करणारा पहिला देश बनला. लँडरचे नाव विक्रम आणि रोव्हरचे नाव प्रज्ञान ठेवण्यात आले. 23 ऑगस्ट हा दिवस आता भारतात राष्ट्रीय अवकाश दिवस म्हणून साजरा केला जातो. दक्षिण ध्रुव महत्त्वपूर्ण आहे कारण त्यात कायमस्वरूपी सावली असलेल्या खड्ड्यांमध्ये पाण्याचा बर्फ असू शकतो.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:UPI 2016 मध्ये NPCI (नॅशनल पेमेंट कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया) ने लाँच केले होते. हे Google Pay, PhonePe, Paytm आणि BHIM सारख्या ॲप्सद्वारे मोबाईल फोन वापरून त्वरित बँक-टू-बँक मनी ट्रान्सफर करण्यास अनुमती देते. रोख किंवा कार्डची गरज नाही - फक्त एक स्मार्टफोन आणि बँक खाते. भारत दरवर्षी 100 अब्ज UPI व्यवहारांवर प्रक्रिया करतो ज्यामुळे ती जगातील सर्वात मोठी रिअल-टाइम पेमेंट सिस्टम बनते. UAE, सिंगापूर आणि फ्रान्ससह अनेक देशांनी UPI स्वीकारले आहे.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:25 सप्टेंबर 2014 रोजी पंतप्रधान मोदींनी मेक इन इंडिया लाँच केले. देशांतर्गत आणि परदेशी कंपन्यांना भारतात उत्पादन करण्यास प्रोत्साहन देऊन भारताला जागतिक उत्पादन पॉवरहाऊसमध्ये रूपांतरित करणे हे त्याचे उद्दिष्ट आहे. यात ऑटोमोबाईल्स, एरोस्पेस, संरक्षण, इलेक्ट्रॉनिक्स, अन्न प्रक्रिया आणि कापड यासह 25 क्षेत्रांचा समावेश आहे. या योजनेमुळे अब्जावधींची थेट विदेशी गुंतवणूक आकर्षित करण्यात मदत झाली आहे आणि उत्पादन क्षेत्रात लाखो नोकऱ्या निर्माण झाल्या आहेत.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:G20 हा एक आंतरराष्ट्रीय मंच आहे ज्यामध्ये 19 देश आणि युरोपियन युनियन हे जगातील सर्वात मोठ्या अर्थव्यवस्थांचे प्रतिनिधित्व करतात. G20 सदस्यांचा जागतिक GDP च्या 85%, आंतरराष्ट्रीय व्यापारात 75% आणि जगाच्या लोकसंख्येच्या 67% वाटा आहे. भारताने सप्टेंबर 2023 मध्ये नवी दिल्ली येथे वसुधैव कुटुंबकम (एक पृथ्वी एक कुटुंब एक भविष्य) या थीम अंतर्गत G20 शिखर परिषदेचे आयोजन केले होते. दक्षिण आफ्रिकेने 2025 मध्ये G20 अध्यक्षपद भूषवले.

उत्तर: A

स्पष्टीकरण:स्वच्छ भारत मिशन (स्वच्छ भारत मिशन) ची सुरुवात पंतप्रधान मोदींनी 2 ऑक्टोबर 2014 रोजी केली - महात्मा गांधींची जयंती. पहिला टप्पा (2014-2019) 10 कोटींहून अधिक शौचालये बांधण्यावर आणि भारताला उघड्यावर शौचमुक्त (ODF) करण्यावर लक्ष केंद्रित केले. टप्पा 2 (2020-2025) घनकचरा व्यवस्थापन, सांडपाणी प्रक्रिया आणि खेडी स्वच्छ आणि हिरवीगार बनवणाऱ्या ODF प्लसवर लक्ष केंद्रित करते. स्वच्छ सर्वेक्षण दरवर्षी स्वच्छतेसाठी शहरे आणि गावांची क्रमवारी लावते.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:आयुष्मान भारत प्रधान मंत्री जन आरोग्य योजना (PM-JAY) 2018 मध्ये सुरू करण्यात आलेली जगातील सर्वात मोठी सरकारी अनुदानीत आरोग्य विमा योजना आहे. हे नेटवर्क हॉस्पिटलमध्ये प्रति कुटुंब प्रति वर्ष रु 5 लाखांचे कॅशलेस हॉस्पिटलायझेशन कव्हर प्रदान करते. गरीब आणि असुरक्षित कुटुंबातील 55 कोटींहून अधिक लाभार्थींचा समावेश आहे. 2024 मध्ये ही योजना उत्पन्नाची पर्वा न करता 70 वर्षांवरील सर्व ज्येष्ठ नागरिकांसाठी विस्तारित करण्यात आली.

उत्तर: A

स्पष्टीकरण:नाटो ही उत्तर अमेरिका आणि युरोपमधील 32 देशांची एक लष्करी युती आहे जी 1949 मध्ये सामूहिक संरक्षणासाठी स्थापन झाली होती. नाटोचे संस्थापक तत्व हे आहे की एका सदस्यावर हल्ला हा सर्वांवर हल्ला आहे (अनुच्छेद 5). मुख्यालय ब्रुसेल्स, बेल्जियम येथे आहे. भारत नाटोचा सदस्य नाही पण अनेक नाटो देशांसोबत संरक्षण भागीदारी आहे. 2023-2024 मध्ये फिनलंड आणि स्वीडन सामील झाल्यानंतर रशियाने युक्रेनवर आक्रमण केल्यानंतर नाटोचा पूर्वेकडे विस्तार झाला आहे.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:संयुक्त राष्ट्र (UN) ची स्थापना 24 ऑक्टोबर 1945 रोजी दुसऱ्या महायुद्धानंतर 51 संस्थापक सदस्यांसह झाली. आज त्याचे 193 सदस्य देश आहेत. UN ची सहा मुख्य अंगे आहेत ज्यात आमसभा, सुरक्षा परिषद, आंतरराष्ट्रीय न्यायालय आणि सचिवालय यांचा समावेश आहे. संयुक्त राष्ट्राचे सरचिटणीस पोर्तुगालचे अँटोनियो गुटेरेस आहेत. भारत हा एक संस्थापक सदस्य आहे आणि संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेच्या स्थायी सदस्याला पाठिंबा देतो.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:1973 मध्ये प्रोजेक्ट टायगर लाँच करण्यात आला तेव्हा बंगाल टायगरला भारताचा राष्ट्रीय प्राणी घोषित करण्यात आला. बंगाल टायगर ही भारत, बांगलादेश, नेपाळ आणि भूतानमध्ये आढळणारी एक लुप्तप्राय प्रजाती आहे. भारतामध्ये 3,600 पेक्षा जास्त जंगली वाघ आहेत - जगातील एकूण वाघांच्या लोकसंख्येच्या सुमारे 75%. प्रोजेक्ट टायगरने भारतातील वाघांची संख्या 2006 मधील 1,411 वरून 2022 मध्ये 55 व्याघ्र प्रकल्पांमध्ये 3,682 पर्यंत वाढवली आहे.

उत्तर: A

स्पष्टीकरण:भारतीय मोर (पावो क्रिस्टेटस) हा 1963 मध्ये भारताचा राष्ट्रीय पक्षी म्हणून घोषित करण्यात आला. नर मोर त्याच्या भव्य शेपटीच्या पंखांसाठी ओळखला जातो आणि तो एका सुंदर प्रदर्शनात पाहतो. मोर भारतीय संस्कृती, पौराणिक कथा आणि धर्माशी संबंधित आहे - भगवान कृष्ण मोराचे पंख घालतात. भारतीय उपखंडात मोर आढळतात. मोर हा देखील म्यानमारचा राष्ट्रीय पक्षी आहे.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:कमळाला भारताचे राष्ट्रीय फूल घोषित करण्यात आले. ही एक जलीय वनस्पती आहे जी गढूळ पाण्यात फुलते जे शुद्धता, ज्ञान आणि दैवी सौंदर्याचे प्रतीक आहे. हिंदू, बौद्ध आणि जैन धर्मात कमळ पवित्र आहे. हे लक्ष्मी, सरस्वती आणि ब्रह्मा या देवतांशी संबंधित आहे. कमळ दुष्काळ आणि दंव सहन करू शकते आणि लवचिकतेचे प्रतीक असलेल्या प्रतिकूल परिस्थितीतही ते फुलत राहते.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:आंबा हे भारताचे राष्ट्रीय फळ आहे. भारत हा जगातील सर्वात मोठा आंबा उत्पादक देश आहे जो जागतिक उत्पादनात सुमारे 45% आहे. भारतात आंब्याच्या 1,500 पेक्षा जास्त जाती आहेत ज्यात अल्फोन्सो (हापूस), दशेरी, लंगडा आणि केसर हे सर्वात लोकप्रिय आहेत. भारतात 4,000 वर्षांपासून आंब्याची लागवड केली जात आहे. आंब्याचे झाड देखील पवित्र मानले जाते आणि त्याची पाने भारतीय सण आणि समारंभात वापरली जातात.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:भारतीय वटवृक्षाला भारताचा राष्ट्रीय वृक्ष घोषित करण्यात आला. हे त्याच्या हवाई मुळांसाठी उल्लेखनीय आहे जे फांद्यांपासून जमिनीपर्यंत वाढतात आणि अतिरिक्त खोड तयार करतात ज्यामुळे झाड विस्तृत क्षेत्रावर पसरते. कोलकात्याच्या बोटॅनिकल गार्डनमधील एक वटवृक्ष 1.5 हेक्टरपेक्षा जास्त व्यापलेल्या जगातील सर्वात रुंद वृक्षांपैकी एक मानला जातो. बरगद भारतात पवित्र आहे आणि अमरत्व आणि दीर्घायुष्याचे प्रतीक आहे.

उत्तर: D

स्पष्टीकरण:गंगा ही 2008 मध्ये भारताची राष्ट्रीय नदी घोषित करण्यात आली. ती उत्तराखंडमधील गंगोत्री हिमनदीपासून बंगालच्या उपसागरात 2,525 किमी वाहते. ही हिंदू धर्मातील सर्वात पवित्र नदी आहे आणि भारतीय संस्कृतीची मध्यवर्ती आहे. 2014 मध्ये सुरू करण्यात आलेल्या नमामि गंगे कार्यक्रमाचे उद्दिष्ट गंगा स्वच्छ आणि पुनरुज्जीवित करण्याचे आहे. गंगेवरील प्रमुख धार्मिक शहरांमध्ये हरिद्वार, वाराणसी, प्रयागराज आणि पाटणा यांचा समावेश होतो.

उत्तर: A

स्पष्टीकरण:भारतीय रुपया (₹) हे भारताचे अधिकृत चलन आहे. ₹ हे चिन्ह डी. उदय कुमार यांनी डिझाइन केले होते आणि 2010 मध्ये अधिकृतपणे स्वीकारले होते. भारतीय रिझर्व्ह बँक चलनी नोट जारी करते तर भारत सरकारकडून नाणी जारी केली जातात. नाशिक, देवास, म्हैसूर आणि सालबोनी येथील प्रेसमध्ये भारतीय नोटा छापल्या जातात. रुपया 100 पैशांमध्ये विभागला गेला असला तरी 50 पैशांपेक्षा कमी पैशांची नाणी यापुढे कायदेशीर निविदा नाहीत.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:सरदार वल्लभभाई पटेल यांना 1947 मध्ये स्वातंत्र्यानंतर 562 संस्थानांचे भारतीय संघराज्यात एकत्रीकरण करण्याच्या भूमिकेसाठी भारताचे लोहपुरुष म्हटले जाते. ते भारताचे पहिले उपपंतप्रधान आणि गृहमंत्री होते. जगातील सर्वात उंच पुतळा — स्टॅच्यू ऑफ युनिटी (182 मीटर) — गुजरातमध्ये 2018 मध्ये त्यांच्या सन्मानार्थ बांधण्यात आला. त्यांचा जन्मदिवस 31 ऑक्टोबर हा राष्ट्रीय एकता दिवस (राष्ट्रीय एकता दिवस) म्हणून साजरा केला जातो.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:युनायटेड स्टेट्स डॉलर (USD) हे USA चे अधिकृत चलन आणि जगातील प्राथमिक राखीव चलन आहे. तेलासह बहुतेक आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि जागतिक वस्तूंच्या किंमती यूएस डॉलरमध्ये निर्धारित केल्या जातात. फेडरल रिझर्व्ह (Fed) ही चलनविषयक धोरण व्यवस्थापित करणारी यूएसए ची मध्यवर्ती बँक आहे. एक डॉलर 100 सेंट मध्ये विभागलेला आहे. डॉलरच्या नोटांमध्ये अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांचे पोट्रेट आणि महत्त्वाच्या राष्ट्रीय स्मारकांचा समावेश आहे.

उत्तर: A

स्पष्टीकरण:RADAR वस्तूंची स्थिती, गती आणि दिशा शोधण्यासाठी रेडिओ लहरींचा वापर करते. हे 1930 मध्ये विकसित केले गेले आणि दुसऱ्या महायुद्धात विमानाचा शोध घेण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. आज रडारचा वापर हवाई वाहतूक नियंत्रण, हवामान अंदाज, नौदल नेव्हिगेशन, वाहतूक अंमलबजावणीसाठी स्पीड गन आणि लष्करी अनुप्रयोगांमध्ये केला जातो. हवामान रडार वादळ आणि पावसाचा अंदाज लावण्यास मदत करते. भारत हवामानशास्त्रासाठी इस्रोचे हवामान उपग्रह आणि जमिनीवर आधारित रडार वापरतो.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:चीनची ग्रेट वॉल ही अनेक शतकांपासून चिनी राज्यांचे आक्रमणांपासून संरक्षण करण्यासाठी बांधलेल्या तटबंदीची मालिका आहे. सर्वात प्रसिद्ध विभाग मिंग राजवंश (1368-1644) दरम्यान बांधले गेले. ही भिंत अंदाजे 21,196 किमी पसरलेली आहे आणि ती जगातील सर्वात लांब मानवनिर्मित संरचना आहे. हे युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थळ आहे आणि मध्ययुगीन जगाच्या सात आश्चर्यांपैकी एक आहे. ही भिंत बांधण्यासाठी सैनिक आणि कैद्यांसह लाखो कामगार लागले.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:अलेक्झांडर ग्रॅहम बेल यांनी 1876 मध्ये टेलिफोनचा शोध लावला आणि जगातील पहिला दूरध्वनी त्यांचा सहाय्यक थॉमस वॉटसन यांना केला, मिस्टर वॉटसन इथे या मला तुम्हाला भेटायचे आहे. बेलचा जन्म स्कॉटलंडमध्ये झाला होता आणि तिने कर्णबधिरांची शिक्षिका म्हणून काम केले होते. टेलिफोनने संवादात क्रांती घडवली. आज जगभरात 8 अब्जाहून अधिक लोक मोबाईल फोन वापरतात. भारतात 1.1 अब्ज मोबाईल फोन ग्राहक आहेत.

उत्तर: A

स्पष्टीकरण:आयफेल टॉवर हा पॅरिस, फ्रान्समधील चॅम्प डी मार्सवरील लोखंडी जाळीचा बुरुज आहे. हे अभियंता गुस्ताव्ह आयफेल यांनी डिझाइन केले होते आणि 1889 मध्ये फ्रेंच राज्यक्रांतीच्या शताब्दीच्या स्मरणार्थ 1889 च्या जागतिक मेळ्यासाठी बांधले होते. 330 मीटर उंचीवर ही 41 वर्षे जगातील सर्वात उंच मानवनिर्मित रचना होती. आयफेल टॉवरला दरवर्षी सुमारे 7 दशलक्ष अभ्यागत येतात आणि ते जगातील सर्वाधिक भेट दिलेले सशुल्क स्मारक बनते.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, शरीरविज्ञान किंवा वैद्यकशास्त्र, साहित्य, शांतता आणि आर्थिक विज्ञान या विषयांमध्ये दरवर्षी नोबेल पारितोषिके दिली जातात. त्यांची स्थापना स्वीडिश संशोधक अल्फ्रेड नोबेल यांनी केली होती ज्याने डायनामाइटचा शोध लावला होता. नोबेलने आपल्या मृत्यूपत्रात बक्षिसे तयार करण्यासाठी आपले बहुतेक भाग्य सोडले. पहिले नोबेल पारितोषिक 1901 मध्ये देण्यात आले. प्रत्येक पुरस्कारामध्ये एक सुवर्ण पदक, डिप्लोमा आणि अंदाजे 11 दशलक्ष स्वीडिश क्रोनरचे रोख पारितोषिक समाविष्ट आहे. रवींद्रनाथ टागोर हे 1913 मध्ये साहित्यातील नोबेल पारितोषिक जिंकणारे पहिले भारतीय होते.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:ऑलिंपिक खेळ हा जगातील सर्वात प्रतिष्ठित बहु-क्रीडा स्पर्धा आहे ज्यामध्ये 200 हून अधिक देशांतील खेळाडू एकत्र येतात. 1896 मध्ये अथेन्स, ग्रीस येथे 776 बीसी पासून झालेल्या प्राचीन ग्रीक ऑलिंपिक खेळांच्या प्रेरणेने आधुनिक ऑलिम्पिकचे पुनरुज्जीवन करण्यात आले. उन्हाळी ऑलिंपिक दर चार वर्षांनी आयोजित केले जातात आणि हिवाळी ऑलिंपिक देखील दर चार वर्षांनी (दोन वर्षांनी स्तब्ध होतात). ऑलिम्पिक ब्रीदवाक्य वेगवान, उच्च, मजबूत आहे — एकत्र. टोकियो 2020 आणि पॅरिस 2024 मधील 6 पदके ही भारताची सर्वोत्तम ऑलिम्पिक कामगिरी होती. अहमदाबादमध्ये 2036 ऑलिम्पिक आयोजित करण्यासाठी भारत बोली लावत आहे.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:डीएनए ही अनुवांशिक सामग्री आहे जी प्रत्येक जिवंत पेशीच्या केंद्रकात आढळते. हे पालकांकडून संततीपर्यंत आनुवंशिक माहिती घेऊन जाते. त्याची दुहेरी हेलिक्स रचना 1953 मध्ये जेम्स वॉटसन आणि फ्रान्सिस क्रिक यांनी शोधून काढली. डीएनए चार पायापासून बनलेला आहे - ॲडेनाइन, थायमिन, ग्वानीन आणि सायटोसिन.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:माइटोकॉन्ड्रिया सेल्युलर श्वासोच्छवासाद्वारे एटीपीच्या स्वरूपात ऊर्जा निर्माण करते. त्यांचे स्वतःचे डीएनए आहे आणि ते प्राचीन जीवाणूंपासून उद्भवले आहेत असे मानले जाते. ज्या पेशींना जास्त ऊर्जेची गरज असते जसे की स्नायू पेशींमध्ये जास्त मायटोकॉन्ड्रिया असते.

उत्तर: D

स्पष्टीकरण:पृथ्वीला निळा ग्रह म्हणतात कारण तिची ७१% पृष्ठभाग पाण्याने व्यापलेली आहे जी अंतराळातून निळे दिसते. पृथ्वी हा सूर्यापासूनचा तिसरा ग्रह आहे आणि जीवनाला आधार देणारा एकमेव ग्रह आहे. पृथ्वीचा एक नैसर्गिक उपग्रह आहे - चंद्र.

उत्तर: D

स्पष्टीकरण:जेव्हा त्वचेला सूर्यप्रकाशातील अल्ट्राव्हायोलेट बी (UVB) किरणांचा सामना करावा लागतो तेव्हा शरीरात व्हिटॅमिन डी तयार होते. कॅल्शियम शोषणासाठी हे आवश्यक आहे ज्यामुळे हाडे आणि दात मजबूत होतात. कमतरतेमुळे मुलांमध्ये मुडदूस आणि प्रौढांमध्ये ऑस्टिओपोरोसिस होतो. सकाळी ७ ते १० च्या दरम्यानचा सूर्यप्रकाश हा सर्वोत्तम स्त्रोत आहे.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर भारतीय राज्यघटनेच्या मसुदा समितीचे अध्यक्ष होते. ते एक न्यायशास्त्रज्ञ, अर्थशास्त्रज्ञ, राजकारणी आणि दलितांच्या हक्कांसाठी लढणारे समाजसुधारक होते. ते भारताचे पहिले कायदा मंत्री होते. 448 अनुच्छेद आणि 12 अनुसूची असलेले संविधान हे जगातील सर्वात लांब लिखित संविधान आहे.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:सुमारे 200 वर्षांच्या वसाहतवादी राजवटीनंतर 15 ऑगस्ट 1947 रोजी भारताला ब्रिटिश राजवटीपासून स्वातंत्र्य मिळाले. जवाहरलाल नेहरू भारताचे पहिले पंतप्रधान झाले आणि त्यांनी लाल किल्ल्यावर दिल्लीचा राष्ट्रध्वज फडकावला. स्वातंत्र्य दिन दरवर्षी 15 ऑगस्ट रोजी राष्ट्रीय सुट्टी म्हणून साजरा केला जातो.

उत्तर: D

स्पष्टीकरण:शाहजहानने आपली पत्नी मुमताज महल हिच्या स्मरणार्थ १६३२ ते १६५३ दरम्यान आग्रा येथे ताजमहाल बांधला. सुमारे 20,000 कामगारांनी 20 वर्षांत ते बांधले. हे पांढऱ्या संगमरवरी बनलेले आहे आणि मुघल स्थापत्यकलेचे उत्कृष्ट उदाहरण मानले जाते. युनेस्कोने 1983 मध्ये याला जागतिक वारसा स्थळ घोषित केले.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:सुभाषचंद्र बोस (नेताजी) यांनी जय हिंद म्हणजे भारताचा विजय असा नारा दिला. इंग्रजांशी लढण्यासाठी त्यांनी इंडियन नॅशनल आर्मीची स्थापना केली. मला रक्त द्या, मी तुम्हाला स्वातंत्र्य देईन, असे त्यांनी प्रसिद्ध म्हटले होते. 23 जानेवारी हा त्यांचा जन्मदिवस पराक्रम दिवस म्हणून साजरा केला जातो.

उत्तर: D

स्पष्टीकरण:पॅसिफिक महासागर हा सर्वात मोठा आणि खोल महासागर आहे जो सुमारे 165 दशलक्ष चौरस किलोमीटर व्यापलेला आहे - पृथ्वीच्या सर्व भूभागाच्या एकत्रित क्षेत्रापेक्षा जास्त. पॅसिफिकमधील मारियाना खंदक हा पृथ्वीवरील सर्वात खोल बिंदू सुमारे 11,000 मीटर आहे. त्याची सीमा पश्चिमेला आशिया आणि पूर्वेला अमेरिका आहे.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:गंगा ही भारतातील सर्वात लांब नदी आहे जी उत्तराखंडमधील गंगोत्री हिमनदीपासून बंगालच्या उपसागरापर्यंत 2,525 किमी वाहते. ही भारतातील सर्वात पवित्र नदी आहे. गंगेवरील प्रमुख शहरांमध्ये हरिद्वार, वाराणसी, प्रयागराज आणि पाटणा यांचा समावेश होतो. यमुना आणि घाघरा या तिच्या प्रमुख उपनद्या आहेत.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:नेपाळ-तिबेट सीमेवर 8,849 मीटर उंचीचा माउंट एव्हरेस्ट हा जगातील सर्वात उंच पर्वत आहे. 29 मे 1953 रोजी एडमंड हिलरी आणि तेनझिंग नोर्गे शेर्पा यांनी प्रथम चढाई केली होती. याला नेपाळीमध्ये सागरमाथा आणि तिबेटीमध्ये चोमोलुंगमा म्हणतात.

उत्तर: D

स्पष्टीकरण:1973 मध्ये प्रोजेक्ट टायगर लाँच करण्यात आला तेव्हा बंगाल टायगरला भारताचा राष्ट्रीय प्राणी घोषित करण्यात आला. भारतात 3,600 पेक्षा जास्त जंगली वाघ आहेत - जगातील एकूण वाघांपैकी सुमारे 75%. प्रोजेक्ट टायगरने भारतातील वाघांची संख्या 2006 मधील 1,411 वरून 2022 मध्ये 55 व्याघ्र प्रकल्पांमध्ये 3,682 पर्यंत वाढवली आहे.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:भारतीय मोराला 1963 मध्ये भारताचा राष्ट्रीय पक्षी म्हणून घोषित करण्यात आले. नर मोर त्याच्या शेपटीच्या भव्य पंखांसाठी ओळखला जातो. मोर भारतीय संस्कृती आणि धर्माशी संबंधित आहे - भगवान कृष्ण मोराचे पंख धारण करतात. भारतीय उपखंडात मोर आढळतात.

उत्तर: D

स्पष्टीकरण:सचिन तेंडुलकरला त्याच्या अतुलनीय फलंदाजी विक्रमांसाठी क्रिकेटचा देव म्हटले जाते. त्याने 100 आंतरराष्ट्रीय शतके केली - 51 कसोटी आणि 49 वनडे. कसोटी आणि एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये सर्वाधिक धावा करण्याचा विक्रम त्याच्या नावावर आहे. 2014 मध्ये भारताचा सर्वोच्च नागरी सन्मान मिळविणारा पहिला खेळाडू म्हणून त्याने भारतरत्न जिंकला.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:CPU हा संगणकाचा मेंदू आहे जो सर्व प्रोग्राम सूचनांची अंमलबजावणी करतो. हे अंकगणित गणना आणि तार्किक ऑपरेशन्स करते. आधुनिक CPU मध्ये एकाधिक कोर असतात जे त्यांना एकाच वेळी अनेक कार्यांवर प्रक्रिया करण्याची परवानगी देतात. CPU गती GHz मध्ये मोजली जाते. सामान्य उत्पादकांमध्ये इंटेल आणि एएमडीचा समावेश आहे.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:वर्ल्ड वाइड वेबचा शोध ब्रिटिश शास्त्रज्ञ टिम बर्नर्स-ली यांनी 1989 मध्ये CERN येथे लावला होता. ही एक वेब ब्राउझर वापरून इंटरनेटद्वारे प्रवेश केलेल्या इंटरलिंक केलेल्या वेब पृष्ठांची एक प्रणाली आहे. बर्नर्स-ली यांनी WWW सर्वांसाठी पेटंटशिवाय विनामूल्य उपलब्ध करून दिले आणि माहिती युगाचा पाया बनवला.

उत्तर: B

स्पष्टीकरण:ISRO (भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था) ची स्थापना 15 ऑगस्ट 1969 रोजी झाली आणि त्याचे मुख्यालय बेंगळुरू येथे आहे. 2023 मध्ये चांद्रयान-3 चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर उतरणे आणि 2025 मध्ये SpaDeX स्पेस डॉकिंगचा समावेश आहे. इस्रोचे सध्याचे अध्यक्ष व्ही. नारायणन यांची जानेवारी 2025 मध्ये नियुक्ती करण्यात आली आहे.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:सरदार वल्लभभाई पटेल यांना 1947 मध्ये स्वातंत्र्यानंतर 562 संस्थानांचे भारतीय संघराज्यात एकत्रीकरण केल्याबद्दल भारताचे लोहपुरुष म्हटले जाते. ते भारताचे पहिले उपपंतप्रधान होते. गुजरातमधील स्टॅच्यू ऑफ युनिटी (182 मीटर) 2018 मध्ये त्यांच्या सन्मानार्थ बांधण्यात आला. त्यांचा वाढदिवस 31 ऑक्टोबर हा राष्ट्रीय एकता दिवस आहे.

उत्तर: D

स्पष्टीकरण:अभिनव बिंद्राने बीजिंग ऑलिम्पिक 2008 मध्ये 10 मीटर एअर रायफल शूटिंगमध्ये भारताचे पहिले वैयक्तिक ऑलिम्पिक सुवर्णपदक जिंकले. बिंद्रापूर्वी भारताने फील्ड हॉकीमध्ये फक्त सांघिक सुवर्णपदक जिंकले होते. त्याने जर्मनीमध्ये मोठ्या प्रमाणावर प्रशिक्षण घेतले आणि चंदीगडमध्ये घरी वैयक्तिक शूटिंग रेंज तयार केली.

उत्तर: C

स्पष्टीकरण:भारताच्या चांद्रयान-3 ने 23 ऑगस्ट 2023 रोजी चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाजवळ ऐतिहासिक सॉफ्ट लँडिंग केले आणि ही कामगिरी करणारा भारत हा पहिला देश बनला. लँडरचे नाव विक्रम आणि रोव्हर प्रज्ञान असे होते. 23 ऑगस्ट हा दिवस आता राष्ट्रीय अवकाश दिवस म्हणून साजरा केला जातो. दक्षिण ध्रुवावर पाण्याचे बर्फाचे साठे असू शकतात.